English Home

Αναδυόμενοι Μεσογειακοί: Ελληνικές Ακουστικο-τοπίες κατά τη δεκαετία του 1960 στο Ισραήλ

Βόλος 18/10/2017

Την Τετάρτη 18/10/2017 και ώρα 18:30 στην αίθουσα Πολυμέσων του ΙΑΚΑ, ο Dr. Oded Erez (The Martin Buber Society of Fellows, Hebrew University of Jerusalem) θα μιλήσει με θέμα Becoming Mediterranean: Greek Audiotopias in 1960s Israel.

Στη δεκαετία του 1960 η ελληνική λαϊκή μουσική και οι μουσικοί της απέκτησαν ευρεία δημοτικότητα στο Ισραήλ, ειδικότερα μεταξύ των Εβραίων μεταναστών από τις Αραβικές και Μουσουλμανικές χώρες, όσο και σε ορισμένους κύκλους αστικής ελίτ. Οι κύριοι πρωταγωνιστές του «ελληνικού κύματος» ήταν ο δεξιοτέχνης κιθαρίστας Aris San (Αριστείδης Σεϊσανάς, 1940-1992), που έγινε ο αδιαφιλονίκητος βασιλιάς της ελληνικής μουσικής στο Ισραήλ, οι συνθέτες και οι στάρλετ του διεθνούς ελληνικού κινηματογράφου (Θεοδωράκης, Χατζηδάκις, Αλίκη Βουγιουκλάκη) και ο Στέλιος Καζαντζίδης. Η ιδιαίτερη αμφισημία μεταξύ της λογοθετικής αξίας της ελληνικής δημοφιλούς μουσικής (της «εικόνας») και της σημειωτικής δυνατότητας της πρακτικής και του ήχου της ενεργοποίησε τη διπλή αποδοχή της από την εργατική τάξη των μεταναστών από τη Μέση Ανατολή και της Ευρω-Ισραηλιτικής ελίτ. Η αμφισημία αυτή ανέδειξε πραγματικούς και δυνητικούς (ηχητικούς) χώρους που συγκροτήθηκαν μέσα από την παρουσία της ελληνικής μουσικής ως ετεροτοπίας (ή ακουστικο-τοπίας) σε κομβικούς τόπους για την παράκαμψη, διαπραγμάτευση και ανατροπή της διχοτομίας «Εβραίος/Άραβας», η οποία ήταν κυρίαρχη στην εννοιολογική διευθέτηση της εθνικής κουλτούρας του Ισραήλ και την περιθωριοποίηση των Εβραίων της Μέσης Ανατολής. Ειδικά για τους τελευταίους, οι περισσότερο ανατολικές εκδοχές του λαϊκού τραγουδιού αποτέλεσαν μία ready-made υβριδική μορφή που εξέφραζε ταυτόχρονα μία μη-Αραβική νεωτερικότητα και μία μορφή ανατολικής διαφορετικότητας.  Ανιχνεύοντας επιστημολογίες ηχητικής αναπλαισίωσης, η μελέτη αυτή διαφοροποιείται από προηγούμενες επιστημονικές προσεγγίσεις υιοθετώντας την προοπτική του δημώδους κοσμοπολιτισμού. Μέσα από την σκέψη του H. Bhabha μπορούμε να διαβάσουμε την οικειοποίηση της ελληνικής μουσικής ως μία μορφή δημώδους-κοσμοπολιτικής διαχείρισης της Μιζραχί (Εβραϊκής-Ανατολικής) ταυτότητας σε σύγκριση (και σε αναλογία) με παρόμοιες αισθητικές διαμορφώσεις περιθωριοποιημένων ομάδων που συγκροτούνται μεταξύ εθνικών, διεθνικών και υπο-εθνικών ταυτοτήτων, όπως τα ρεμπέτικα και το τουρκικό αραμπέσκ.

Περίληψη στα αγγλικά:
Summary
During the 1960s, Greek popular music and musicians enjoyed widespread popularity in Israel, especially among Jewish immigrants from Arab and Muslim countries, but also in some urban elite circles. The main protagonists of this “Greek wave” were guitar virtuoso Aris San (born Aristides Seisanas, 1940-1992) who became the undisputed king of Greek music in Israel, the composers and starlets of Greek international cinema (Theodorakis, Hatzidakis, Aliki Vougiouklaki) and Stelios Kazantzidis. It was a specific ambiguity between the discursive value of Greek popular music (its “image”) and the semiotic potential of its practice and sound, which allowed for its double reception by working-class Middle-Eastern immigrants and the Euro-Israeli (Ashkenazi) elite. This ambiguity positioned real and virtual (sonic) spaces organized through the presence of Greek music as heterotopia (or audiotopia), i.e. as a key sites for bypassing, negotiating and, subverting the dichotomy of Jew/Arab, that was central to the conceptual organization of national culture in Israel and to the marginalization of Middle-Eastern Jews. For the latter in particular, the more Oriental variants of laiko music were a ready-made hybrid form which expressed simultaneously a non-Arab modernity and a form of Oriental difference. Tracing such epistemologies of sonic recontextualization, this study diverges from previous scholarly formulations by adopting the perspective of vernacular cosmopolitanism. Through this lens, extracted from work of Homi Bhabha, we are able to read the appropriation of Greek music as a vernacular-cosmopolitan negotiation of Mizrahi (Jewish-Oriental) identity, comparable to (and corresponding with) similar aesthetic formations of marginalized groups caught between national, transnational, and sub-national identities, such as Greek rebetika and Turkish arabesk.

Δελτίο Τύπου